ENGLISH: Leaching of different N Sources Afwaartse of sywaartse beweging van grondwater waarin anorganiese stikstof (N) opgelos is, kan opbrengs en wins bo kostes drasties verminder. Kennis oor verskille in loging tussen stikstofbronne kan nuttig toegepas word om die risiko van stikstofloging te beperk. Bestuurspraktyke soos tye en metodes van toediening kan ook ‘n belangrike rol hierin speel. Basiese beginsels uit die wetenskap en gevallestudies, waar duur lesse geleer is, is gebruik om riglyne vir die bekamping van stikstofloging daar te stel. Anorganiese stikstof afkomstig van alle stikstofbronne wat in grondwater opgelos is bestaan uit een of ‘n kombinasie van Nitraat-N, Ammonium-N en Ureum-N. Die vertikale beweging van hierdie vorms van N saam met grondwater word vir ‘n Sandleemgrond in Figuur 1 en vir ‘n Kleigrond in Figuur 2 uitgebeeld. In beide gronde het Ammonium-N baie min geloog, maar baie van die Nitraat-N en Ureum-N het tot op die vlak van waterindringing geloog. ‘n Klein bietjie meer Ammonium-N het in die Sandleemgrond teenoor die Kleigrond in die grond in beweeg, maar dit is so min dat dit vir praktiese doeleindes weglaatbaar is. Meer van die toegediende Ureum-N sowel as meer van die toegediende Nitraat-N het tot op die vlak van waterindringing in die Sandleemgrond teenoor die Kleigrond geloog. Die helfte van KAN sal soos Ammoniumsulfaat reageer terwyl die ander helfte soos Kalsiumnitraat sal reageer aangesien dit uit 50% Ammonium-N en 50% Nitraat-N bestaan. Hoewel KAN volgens Figure 1 en 2 onmiddellik 50% minder loog as ureum kan die Ammonium-N komponent met verloop van tyd deur die nitrifikasie proses ook na Nitraat-N omgeskakel word wat dan kan loog. Die effek van KAN wat kort voor plant en met plant toegedien is en toe weens baie reën geloog het word in Foto 1 aangedui. Ernstige tekorte aan stikstof in die blare en in die grond tot op ‘n diepte van 60 cm is met die ondersoek bevestig. Oesverlies weens loging van N was in die geval waarskynlik 7 tot 8 ton/ha. Alhoewel die risiko vir loging aansienlik minder is met KAN as ureum, behoort die voorplant toedienings van beide, ureum en KAN op baie goed gedreineerde gronde, vermy te word ten einde die risiko van loging te verminder. ‘n Geval van vertikale sowel as laterale beweging van stikstof weens baie reën word in Foto 2 aangedui. Stikstofontledings in ‘n strook oor die rye in die boonste 750 mm grond was by A vir die verpotte geel mielies 39 kg/ha terwyl dit vir die groot groen mielies 179 kg/ha was. Stikstofontledings tussen die rye, waar stikstof nie toegedien is nie, was vir beide A en B, 32 kg N/ha in die boonste 600 mm grond. Variasie in plantegroei is dus direk in verband gebring met variasie in N ontledings, oor die rye, in die grond. Hierdie verskynsel kom baie algemeen onder hoë reënval omstandighede op sanderige gronde, ongeag tyd van toediening voor. Die effek word dikwels verkeerdelik aan die swak kwaliteit van kunsmis of oneweredige toediening van kunsmis toegeskryf. Wat kan ons doen om…
